MATAKI NA GABA NA CI GABAN JIGAWA ZAI DOGARA DA ILIMI DA HUJJOJI — GWAMNA NAMADI
Gwamnan Jihar Jigawa, Malam Umar Namadi, ya bayyana cewa mataki na gaba na ci gaban jihar zai dogara ne kan ilimi, bincike da hujjojin da aka tabbatar da su, yana mai kira da a ƙara ƙarfafa haɗin gwiwa tsakanin gwamnati da masana ilimi domin samar da hanyoyin magance ƙalubalen ci gaban jihar.
Gwamnan ya bayyana hakan ne ranar Asabar yayin wani taron tattaunawa da Forum of Jigawa Academics, wanda aka gudanar a zauren taron Banquet Hall da ke gidan gwamnatin jihar a Dutse.
A yayin taron, Gwamna Namadi ya duba irin ci gaban da gwamnatinsa ta samu a ƙarƙashin Ajandar Manufofi 12, tare da jaddada muhimmancin gina sabon mataki bisa nasarorin da aka samu cikin shekaru uku da suka gabata, ta hanyar amfani da manufofin da suka dogara da hujjoji, ƙirƙire-ƙirƙire da ilimi.
Gwamnan, yayin maraba da malamai, masu bincike, malamai da sauran masana daga manyan makarantu daban-daban na ƙasar, ya ce taron shekara-shekara yana samar da muhimmiyar dama ta tattaunawa mai ma’ana da kuma samar da dabarun da za su taimaka wajen ƙarfafa aiwatar da Ajandar Manufofi 12 da kuma ciyar da burin samar da Jigawa mafi girma gaba.
Ya ce wannan taro, wanda shi ne na huɗu a jerin tarukan, an shirya shi ne domin wuce batun bayyana wa jama’a yadda gwamnati ke gudanar da ayyukanta, zuwa nazarin hujjoji, inganta manufofi da kuma gano yadda ilimi zai taimaka wajen hanzarta mataki na gaba na ci gaban jihar.
Gwamnan ya ce: “Taron da muka gudanar a nan a watan Mayun 2025 ya fi mayar da hankali ne kan bayyana abin da muka gudanar. Amma taron yau, wanda shi ne na huɗu a jerin tarukan, dole ne ya wuce wannan, ta hanyar nazarin hujjoji, inganta manufofi da gano yadda ilimi zai taimaka wajen hanzarta mataki na gaba na wannan tafiya.”
Noma a matsayin ginshiƙin tattalin arzikin Jigawa
Gwamna Namadi ya ce tun bayan hawansa mulki a watan Mayun 2023, gwamnatinsa ta gina shirinta na ci gaba ne bisa Ajandar Manufofi 12, wadda ya ce an tsara ta domin rarraba nauyin gudanar da ayyuka, bibiyar aiwatarwa, auna sakamako da kuma mayar da alkawuran gwamnati zuwa ci gaban da za a iya tabbatar da shi.
Ya bayyana cewa ajandar ba takarda ce da aka tsara aka bar ta yadda take ba, domin an tsara ta ne bisa hujjoji, sauye-sauyen da ke faruwa, nasarorin da aka samu da kuma buƙatun al’ummar jihar.
Ya ce daga cikin abubuwan da aka samu akwai ƙoƙarin samar da tattalin arziki mai ɗorewa da amfani ga kowa, faɗaɗa damar samun ci gaban rayuwa, inganta ababen more rayuwa, kare masu rauni, ƙarfafa kariyar muhalli da kuma sake fasalin hukumomin gwamnati.
A fannin noma, Gwamna Namadi ya ce gwamnatinsa na ƙoƙarin sauya noma daga noma na dogaro da kai zuwa tsarin noma mai inganci, na’ura, kasuwanci da kuma samar da riba.
Ya ce an kafa Jigawa Agricultural Transformation Agency, tare da samar da ma’aikatar raya kiwo ta musamman da kuma kafa Jigawa Farm Mechanisation Company, domin ƙarfafa ayyuka a dukkan sassan tsarin noma.
Ya ce kamfanin aikin gona da injuna zai gudanar da cibiyoyi 60, tare da taraktoci 400 da injinan girbin amfanin gona guda 60, ciki har da taraktoci 100 da aka samu ƙarƙashin shirin Shugaban Ƙasa na tallafa wa samar da abinci, waɗanda gwamnatin jihar ta saya tare da tallafa wa manoma da farashi mai rahusa.
Gwamnan ya kuma ce gwamnati na haɗin gwiwa da hukumomin cikin gida da na ƙasa da ƙasa a fannoni da suka haɗa da noman shinkafa, samar da iri, kiwo, samar da madara, noman kayan lambu, ban ruwa, aikin gona da injuna da kuma sarrafa amfanin gona.
Bincike da horas da masana
Gwamna Namadi ya ce gwamnati na saka jari a binciken noma da bunƙasa ilimi, ciki har da tallafa wa masu bincike 10 da ke karatun digirin PhD da MSc a ƙarƙashin shirin binciken Wheat Value Chain, da kuma horar da sama da masana ilimi 80 daga Jigawa a fannoni daban-daban na noma.
Ya ƙara da cewa sama da jami’an kiwo 100 sun samu horo na musamman ƙarƙashin haɗin gwiwar jihar da National Dairy Development Board ta ƙasar Indiya.
Ilimi
A fannin ilimi kuwa, Gwamna Namadi ya ce jihar na ci gaba da bai wa ɓangaren fifiko, inda ake ware akalla kashi 26 cikin 100 na kuɗaɗen da gwamnatin jihar ke kashewa a kowace shekara domin ilimi.
Ya ce shirye-shiryen sun haɗa da gina da gyaran makarantu, samar da kayan koyarwa, amfani da fasahar ICT wajen koyarwa, horas da malamai, ilimin ‘ya’ya mata, Tsangaya, ilimin makiyaya da ilimin manya, da kuma mayar da wasu manyan makarantun sakandare zuwa Cibiyoyin Ƙwarewa.
Domin rage ƙarancin ƙwararrun malamai, gwamnan ya ce an ɗauki ma’aikatan J-TEACH 7,500 a matakin ilimin firamare, inda 3,000 daga cikinsu suka samu aikin dindindin tare da damar fansho bayan an gudanar da horo da tantancewa.
Ya ce gwamnati ta kammala shirye-shiryen ɗaukar wasu ma’aikatan J-TEACH 4,000 da malamai 660 na dindindin.
A matakin sakandare kuwa, an ɗauki kusan ma’aikatan J-TEACH 2,000, inda 1,000 daga cikinsu suka samu matsayin ma’aikatan dindindin masu fansho.
Haka kuma, gwamnan ya ce an tura sama da malamai masu digiri 2,100, an ɗauki wasu kusan 270, tare da ɗaukar ɗaruruwan ma’aikatan da ba malamai ba.
A matakin manyan makarantu, ya ce gwamnati ta tallafa wa cibiyoyin ilimi guda bakwai na jihar ta fannonin gine-gine, samun amincewar hukumomin kula da ilimi, samar da abubuwan more rayuwa, ƙarfafa hukumomi da bunƙasa ma’aikata.
Ya ƙara da cewa sama da malamai 90 daga jihar an tallafa musu domin karatun digiri na gaba a ƙasar Indiya.
Kiwo da lafiya
A fannin lafiya, Gwamna Namadi ya ce gwamnati ta farfaɗo da manyan cibiyoyin kiwon lafiya na matakin farko guda 180 domin su rika aiki sa’o’i 24 a rana.
Ya ce an kammala tare da samar da kayan aiki a manyan asibitoci da ke Gwiwa, Garki, Gantsa, Guri da Gwaram, yayin da aka fara sabbin asibitoci a Kafin Hausa da Ringim, tare da buɗe Kazaure Specialist Hospital.
Gwamnan ya ce an ɗauki sama da ma’aikatan lafiya 1,370 na dindindin masu damar fansho, tare da faɗaɗa ayyukan kula da cututtuka na musamman, ciki har da bayar da maganin wankin ƙoda kyauta da kuma kula da masu fama da ciwon sukari, hawan jini da sikila.
Hanyoyi da ababen more rayuwa
A fannin ababen more rayuwa, Gwamna Namadi ya ce gwamnatin jihar ta kammala sama da kilomita 300 na ayyukan hanyoyi da ta gada daga tsohuwar gwamnati.
Ya ce tun daga shekarar 2024, an bayar da kwangiloli 59 na gina, gyara da kula da hanyoyi, waɗanda suka shafi kusan kilomita 1,100.
A cewarsa, idan aka haɗa hanyoyin da aka gada da kuma sabbin kwangilolin, jimillar hanyoyin ta kai kusan kilomita 1,500, waɗanda aka kiyasta darajarsu da kusan Naira biliyan 420.
Gwamnan ya kuma yi bitar ci gaban da aka samu a fannonin samar da wutar lantarki, jawo jarin masana’antu, samar da ayyukan yi, kare muhalli da kuma shirye-shiryen tallafawa al’umma.
Ya ce waɗannan sun haɗa da shirye-shiryen samar da makamashi mai sabuntawa, sauƙaƙa hanyoyin saka jari, shirye-shiryen tallafa wa matasa da mata, gyaran hanyoyin ruwa da sauran shirye-shiryen tallafawa marasa galihu.
Ƙaruwa a kudaden shiga na cikin gida
Gwamna Namadi ya bayyana cewa kudaden shiga na cikin gida na jihar (IGR) sun samu gagarumin ƙaruwa.
Ya ce matsakaicin kuɗin da jihar ke samu a kowane wata ya tashi daga kusan Naira biliyan 1.1 a shekarar 2023 zuwa sama da Naira biliyan 5.2 a shekarar 2025.
Haka kuma, jimillar kudaden shiga na shekara ya tashi daga kusan Naira biliyan 27.5 zuwa sama da Naira biliyan 66.
Abubuwan da za su fi mayar da hankali a mataki na gaba
Gwamna Namadi ya ce mataki na gaba na gwamnatinsa zai mayar da hankali kan abubuwa uku: kammala shirye-shiryen da ake gudanarwa, tabbatar da abin da ke aiki ta hanyar hujjojin bincike, da kuma mayar da nasarorin da aka samu zuwa tsarin dindindin a hukumomin gwamnati.
Ya ce Ajandar Manufofi 12 ta jihar Jigawa tana tafiya kafada da kafada da Ajandar Renewed Hope ta Shugaban Ƙasa Bola Ahmed Tinubu, musamman a fannonin samar da abinci, bunƙasa tattalin arziki, inganta hanyoyin samun abin dogaro da kai, sabunta ababen more rayuwa da bunƙasa jarin ɗan Adam.
Gwamnan ya kuma bayyana cewa wasu shirye-shiryen gwamnatin tarayya a fannonin noma, ilimi, samar da ruwa, hanyoyi, tallafin ƙananan da matsakaitan sana’o’i, koyar da sana’o’i da shirye-shiryen tallafawa al’umma na taimakawa wajen haɓaka ci gaban Jihar Jigawa.
