JIGAWA TA BAYYANA SABABBIN BAYANAI KAN ILIMI, NOMA DA CI GABAN TATTALIN ARZIKI
Gwamnatin Jihar Jigawa ta bayyana sabbin bayanai kan harkokin ilimi, noma da yanayin tattalin arzikin jihar, domin taimakawa wajen tsara manufofin ci gaba, inganta ayyukan gwamnati da kuma tabbatar da cewa ana yanke shawara bisa sahihan bayanai.
Gwamnan Jihar Jigawa, Malam Umar Namadi, ne ya bayyana waɗannan bayanai a ranar Talata, yayin wani taro da aka gudanar a Babban Ɗakin Taro na Musamman na Gidan Gwamnatin Jihar Jigawa da ke Dutse.
Bayanan sun ƙunshi rahotannin ƙididdiga guda huɗu, waɗanda suka haɗa da ƙidayar makarantun boko ta shekarar 2024/2025, ƙidayar cibiyoyin ilimin da ba na boko na yau da kullum ba, binciken tsarin ayyukan noma, da kuma binciken jimillar kuɗaɗen da tattalin arzikin Jihar Jigawa ya samar daga shekarar 2019 zuwa 2025.
Gwamna Namadi ya jaddada muhimmancin amfani da ingantattun bayanai wajen gano matsaloli, raba albarkatun ƙasa yadda ya dace da kuma auna nasarorin da ake samu a muhimman fannoni na ci gaban jihar.
Da yake jawabi a wajen taron, Gwamnan ya bayyana fitar da rahotannin a matsayin wani muhimmin mataki na ƙarfafa tsarin tattara ƙididdiga a jihar da kuma inganta yadda hukumomin gwamnati ke yanke shawara.
Ya ce, ƙididdiga ba wasu alkaluma kawai ba ne, domin su ne ginshiƙin tsara manufofin zamantakewa da tattalin arziki, tushen yanke shawara mai kyau da raba albarkatu bisa tsari, sannan kuma hanyar auna ayyukan gwamnati da tabbatar da riƙon amana.
ƘIDAYA TA BAYYANA YAWAN ƊALIBAI A MAKARANTUN JIGAWA
Rahoton ƙidayar makarantun shekarar 2024/2025 ya nuna cewa akwai ɗalibai 1,320,770 a makarantun firamare na gwamnati da masu zaman kansu, inda mata suka kai 752,921, adadin da ya kai kashi 57 cikin 100 na jimillar ɗaliban.
Rahoton ya kuma nuna cewa ɗalibai 999,130 suna karatu a makarantun firamare na gwamnati, yayin da ɗalibai 214,166 suke makarantun sakandare na ƙaramar sakandare, sannan ɗalibai 137,795 suke matakin babbar sakandare.
Haka kuma, binciken ya gano cewa yara 167,975 sun shiga tsarin karatun share fage na shekara guda kafin fara karatun firamare.
Dangane da cancantar malamai, kashi 84 cikin 100 na malaman firamaren gwamnati, kashi 83 na malaman ƙaramar sakandare, da kuma kashi 82 na malaman babbar sakandare suna da cancantar da ake buƙata.
Sai dai, rahoton ya nuna cewa har yanzu akwai ƙarancin malamai idan aka kwatanta da yawan ɗalibai. A makarantun firamare, malami guda yana da alhakin koyar da ɗalibai 96, yayin da a ƙaramar sakandare malami guda ke koyar da ɗalibai 57, sannan a babbar sakandare malami guda ke koyar da ɗalibai 38.
Gwamna Namadi ya ce sakamakon binciken ya ƙara tabbatar da buƙatar ɗaukar sababbin malamai da kuma inganta yadda ake tura su zuwa makarantun da suka fi buƙatarsu.
Ya bayyana cewa gwamnatin jihar tana ci gaba da ɗaukar matakan magance ƙarancin malamai, ciki har da ɗaukar ma’aikata da daidaita matsayinsu na aiki. Ya kuma yi nuni da bayar da takardun shaidar ɗaukar aiki ga malamai 2,020 a matsayin wani ɓangare na ƙoƙarin cike gibin ma’aikata a ɓangaren ilimi.
AN GANO CIBIYOYIN ILIMIN ADDINI DA NA MANYA 10,197
A karon farko, an gudanar da cikakken binciken ƙidayar cibiyoyin ilimin da ba na boko na yau da kullum ba a dukkan ƙananan hukumomi 27 na Jihar Jigawa.
Binciken ya gano cibiyoyi 10,197, waɗanda ke kula da ɗalibai da masu neman ilimi 1,116,289 a makarantun Islamiyya da Tsangaya, da cibiyoyin ilimin manya, da kuma shirye-shiryen koyon sana’o’i.
Rahoton ya kuma yi nazari kan jin daɗi da yanayin rayuwar almajirai, inda ya nuna cewa kashi 66 cikin 100 na almajiran sun dogara da tallafin al’umma wajen samun abincin yau da kullum.
Haka kuma, binciken ya gano manyan matsalolin muhalli da masauki, inda kashi 61.1 cikin 100 na wuraren kwana ke buƙatar manyan gyare-gyare, yayin da kashi 3.5 cikin 100 ba su dace da amfani ba.
A ɓangaren ilimin manya, mata sun kai kashi 71.1 cikin 100 na masu karatu. Haka kuma, daga cikin waɗanda ke koyon sana’o’i da ƙwarewa guda 2,462, mata 1,804 ne.
Gwamna Namadi ya bayyana cewa sakamakon binciken zai taimaka wajen inganta tsarin ilimin Tsangaya, kula da jin daɗin ɗalibai, faɗaɗa ilimin manya da kuma bunƙasa koyon sana’o’i.
Ya ce gwamnatin jihar ta kafa Hukumar Ilimin Tsangaya domin jagorantar sauye-sauye da inganta wannan fanni na ilimi.
AN GUDANAR DA BINCIKE A GIDANAN MANOMA 955,410
A ɓangaren noma, binciken tsarin ayyukan noma ya shafi gidaje 955,410 na manoma, inda aka yi nazari kan noman amfanin gona, kiwon dabbobi, mallakar filayen noma, ban-ruwa da kuma samun tallafin ayyukan noma.
Binciken ya nuna cewa gidaje 943,563 suna gudanar da noman amfanin gona, yayin da gidaje 705,952 suke harkar kiwon dabbobi.
Sai dai, samun wasu muhimman ayyukan tallafi ga manoma ya kasance ƙalubale. Rahoton ya nuna cewa kashi 7.1 cikin 100 ne kawai na gidajen manoma ke samun ziyara ko hulɗa da jami’an fadada ilimin noma, yayin da kashi 3.9 ke samun rancen kuɗi, sannan kashi 1.9 ne kawai suke cikin ƙungiyoyin haɗin gwiwar manoma.
Binciken ya kuma gano cewa kashi 91.1 cikin 100 na gidajen manoma ba sa rubuta bayanan ayyukan gonakinsu, yayin da amfani da tsarin ban-ruwa ya kai kashi 15.1 cikin 100.
Dangane da wadatar abinci, kashi 25.2 cikin 100 na gidajen manoma suna da cikakkiyar wadatar abinci, yayin da kashi 34.3 cikin 100 suke fuskantar matsanancin ƙarancin abinci.
Gwamna Namadi ya ce sakamakon binciken zai zama jagora wajen samar da shirye-shiryen faɗaɗa ban-ruwa, ƙarfafa ayyukan fadada ilimin noma, inganta samun rancen kuɗin noma, bunƙasa ƙungiyoyin haɗin gwiwar manoma da kuma hanzarta sauya noma zuwa tsarin kasuwanci mai ɗorewa.
TATTALIN ARZIKIN JIGAWA YA SAMU ƘARUWA
Haka kuma, binciken tattalin arzikin Jihar Jigawa ya samar da bayanai kan yanayin tattalin arzikin jihar da yadda yake tafiya.
Rahoton ya nuna cewa jimillar kuɗaɗen da tattalin arzikin jihar ya samar a farashin kasuwa na lokacin, wato Nominal Gross Domestic Product (GDP), ya tashi daga naira tiriliyan 3.62 a shekarar 2019 zuwa naira tiriliyan 5.65 a shekarar 2023.
Wannan yana nuna ƙaruwa da kashi 35.92 cikin 100 a tsawon lokacin da aka yi nazari a kai.
Gwamna Namadi ya bayyana cewa bayanan za su taimaka wajen jawo masu zuba jari, faɗaɗa hanyoyin samun kuɗaɗen shiga, samar da ayyukan yi da kuma tsara manufofin ci gaba na dogon lokaci.
GWAMNA NAMADI YA BA DA UMARNIN AMFANI DA BAYANAN WAJEN TSARA KASAFIN KUƊI
Domin tabbatar da cewa rahotannin sun haifar da sakamako mai ma’ana, Gwamna Namadi ya umurci Hukumar Ƙididdiga ta Jihar Jigawa da ta yi aiki tare da Ma’aikatar Kasafin Kuɗi da Tsare-tsaren Tattalin Arziki, da sauran ma’aikatu, hukumomi da sassan gwamnati.
Ya ce ya kamata a shigar da bayanan cikin nazarin ayyukan sassa daban-daban, dabarun ci gaba na matsakaicin lokaci da kuma tsarin shirya kasafin kuɗin jihar.
Haka kuma, Gwamnan ya umarci hukumomin gwamnati da su riƙa haɗa kai da Hukumar Ƙididdiga tun daga lokacin tsara bincike, tattara bayanai, tantance sahihancinsu, nazarinsu har zuwa lokacin wallafawa.
A cewarsa, wannan mataki zai taimaka wajen guje wa maimaita ayyukan tattara bayanai, rage kuɗaɗen gudanarwa da kuma kare sahihancin ƙididdigar da gwamnati ke fitarwa.
Gwamna Namadi ya jaddada cewa bai kamata a bar waɗannan rahotanni a kan tebura ko a cikin ma’ajiyar takardu kawai ba, sai dai a yi amfani da su wajen aiwatar da ayyukan da za su kawo sauyi a rayuwar al’umma.
Ya ce ainihin amfanin rahotannin zai bayyana ne ta hanyar ingantattun makarantu, faɗaɗa damar samun ilimi, bunƙasa noma, ƙarfafa tattalin arziki da inganta ayyukan da jama’a ke samu daga gwamnati.
A ƙarshe, Gwamna Malam Umar Namadi ya sake jaddada aniyar gwamnatinsa ta gudanar da mulki bisa sahihan bayanai, tabbatar da aiwatar da manufofi yadda ya kamata da kuma riƙon amana wajen samar da ci gaba mai ɗorewa ga al’ummar Jihar Jigawa.
